Wat zijn basofielen? Basofielen zijn een type witte bloedcel dat een belangrijke rol speelt in je afweersysteem. Ze horen bij de groep van granulocyten: witte bloedcellen met kleine korrels erin. Die korrels bevatten chemische stoffen die vrijkomen bij allergische reacties en ontstekingen. Basofielen zijn de zeldzaamste soort witte bloedcellen, maar dat maakt ze niet minder interessant.
Wat zijn basofielen precies?
Basofielen zijn basofiele granulocyten. Dat klinkt ingewikkeld, maar het betekent gewoon: witte bloedcellen met korrels die goed kleuren met basische kleurstof. Dankzij die eigenschap zijn ze goed te herkennen onder een microscoop.
Net als alle witte bloedcellen maken basofielen deel uit van je immuunsysteem. Ze worden aangemaakt in het beenmerg en circuleren daarna door je bloed. Vergeleken met andere witte bloedcellen komen ze in kleine hoeveelheden voor. Toch hebben ze een duidelijke taak: ze helpen je lichaam reageren op bedreigingen van buitenaf.
Wat doen basofielen in je lichaam?
Basofielen spelen een grote rol bij allergische reacties. Wanneer je lichaam in contact komt met een stof waar het gevoelig voor is, zoals stuifmeel of een insectenbeet, komen de korrels in de basofielen vrij. Daarin zitten stoffen zoals histamine. Histamine veroorzaakt de bekende allergische klachten: jeuk, zwelling en roodheid.
Naast allergische reacties zijn basofielen ook actief bij infecties door parasieten. Ze helpen je immuunsysteem het signaal te geven dat er iets niet klopt. Op die manier werken ze samen met andere onderdelen van je afweersysteem om je lichaam te beschermen.
Basofielen communiceren ook met andere cellen. Ze geven signalen af die andere immuuncellen activeren. Zo zijn ze een schakel in een groter geheel, ook al zijn ze zelf maar klein in aantal.
Hoeveel basofielen zijn normaal?
In een gezond lichaam is het aantal basofielen laag. Ze maken maar een klein deel uit van alle witte bloedcellen. Wanneer het aantal basofielen in het bloed stijgt tot meer dan 0,2 x 10⁹ per liter, spreken artsen van basofilie. Dat is een toestand waarbij er te veel basofielen zijn.
Een verhoogd aantal basofielen kan op meerdere dingen wijzen. Soms is er een verband met een allergie of een infectie. In andere gevallen kan het duiden op een aandoening in het beenmerg of een bloedziekte. Een bloedtest, ook wel een bloedbeeld genoemd, laat zien hoeveel basofielen je hebt.
Wanneer is het aantal basofielen te hoog of te laag?
Als het aantal basofielen te hoog is, heet dat basofilie. Dit kan voorkomen bij allergische aandoeningen, bepaalde infecties of aandoeningen van het bloed. Klachten die daarbij kunnen horen zijn onder andere vermoeidheid, jeuk of een ongewoon gevoel. Maar soms zijn er helemaal geen duidelijke klachten.
Een te laag aantal basofielen heet basopenie. Dit komt minder vaak voor en wordt soms gezien bij een sterke allergische reactie of bij langdurig gebruik van bepaalde medicijnen. In de meeste gevallen is een laag aantal basofielen op zichzelf geen alarmsignaal.
Als een arts een afwijkend aantal basofielen vaststelt, kijkt die altijd naar het totale plaatje. Één bloedwaarde zegt op zichzelf namelijk weinig. Het gaat om de combinatie met andere waarden en eventuele klachten.
Basofielen en je afweersysteem
Basofielen zijn maar een klein stukje van het grote geheel dat je afweersysteem vormt. Samen met andere witte bloedcellen, zoals eosinofielen, neutrofielen en lymfocyten, zorgen ze ervoor dat je lichaam kan reageren op ziektes, allergenen en infecties.
Wat basofielen bijzonder maakt, is dat ze snel kunnen reageren. Ze hoeven niet lang te wachten voordat ze stoffen vrijgeven. Daardoor zijn ze een van de eerste verdedigingslinies bij een allergische reactie. Tegelijk zijn ze zeldzaam genoeg dat een grote toename in hun aantal opvalt en onderzocht moet worden.
Krijg je bij een bloedonderzoek te horen dat je basofielenwaarde afwijkend is? Dan is het verstandig om dat met een arts te bespreken. Die kan je uitleggen wat het betekent in jouw specifieke situatie en of er verder onderzoek nodig is.
Veelgestelde vragen
Wat zijn basofielen en waarom zijn ze zeldzaam?
Basofielen zijn een type witte bloedcel dat behoort tot de granulocyten. Ze zijn zeldzaam omdat ze maar een klein percentage van alle witte bloedcellen uitmaken. Toch spelen ze een duidelijke rol bij allergische reacties en infecties, waarbij ze chemische stoffen zoals histamine vrijgeven.
Wat is het verschil tussen basofielen en eosinofielen?
Basofielen en eosinofielen zijn allebei granulocyten, maar ze hebben verschillende taken. Basofielen zijn vooral actief bij allergische reacties. Eosinofielen spelen ook een rol bij allergieën, maar zijn daarnaast sterker betrokken bij reacties op parasitaire infecties en bij bepaalde ontstekingsziekten.
Wanneer worden basofielen gemeten?
Basofielen worden gemeten via een bloedonderzoek, het zogenoemde bloedbeeld of differentiaalbloed. Daarin wordt het aantal van elk type witte bloedcel bepaald. Artsen kijken naar basofielen als er een vermoeden is van een allergie, een infectie of een aandoening van het bloed of beenmerg.
Is een verhoogd aantal basofielen gevaarlijk?
Een verhoogd aantal basofielen, ook wel basofilie genoemd, is niet altijd gevaarlijk. Het kan een tijdelijk gevolg zijn van een allergie of infectie. In sommige gevallen wijst het op een ernstiger onderliggende aandoening, zoals een bloedziekte. Een arts beoordeelt altijd de hele situatie voordat er conclusies worden getrokken.
