Bloedcellen zijn de kleinste bewoners van je lichaam, maar ze doen ontzettend veel werk. Zonder hen zou je niet kunnen leven. Ze vervoeren zuurstof, bestrijden ziekteverwekkers en zorgen ervoor dat wonden stoppen met bloeden. Toch weten de meeste mensen maar weinig over wat er precies door hun aderen stroomt. Dat is jammer, want het is een fascinerend verhaal.
Drie soorten cellen met drie verschillende taken
Bloed bestaat niet uit één soort cel. Er zijn drie hoofdtypen: rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes. Rode bloedcellen, ook wel erytrocyten genoemd, vervoeren zuurstof van de longen naar de rest van het lichaam. Ze bevatten hemoglobine, een eiwit dat zuurstof vastpakt en weer loslaat. Witte bloedcellen, of leukocyten, beschermen je tegen infecties en vreemde stoffen. Bloedplaatjes zijn de kleinste van de drie en spelen een grote rol bij bloedstolling. Samen houden deze drie typen je lichaam draaiende.
Witte bloedcellen zijn geen eenvormige groep
Van alle bloedlichaampjes zijn de witte het meest divers. Leukocyten zijn een verzamelnaam voor meerdere celtypen die elk een eigen taak hebben. Neutrofielen zijn de meest voorkomende en vallen bacteriën direct aan. Lymfocyten herkennen specifieke ziekteverwekkers en onthouden ze, zodat je lichaam ze bij een volgende besmetting sneller aanpakt. Dan zijn er nog de eosinofielen, die een rol spelen bij allergische reacties en parasitaire infecties. Basofielen zijn een ander type leukocyt. Ze komen minder voor dan de andere soorten, maar zijn betrokken bij ontstekingsreacties en allergieën. Als het aantal basofielen in het bloed te hoog is, spreken artsen van basofilie. Dat kan wijzen op een infectie, een allergische aandoening of soms op een ziekte van het beenmerg. Tot slot zijn er monocyten, die vreemde deeltjes opeten en afvoeren. Al deze cellen werken samen als een goed georganiseerd afweersysteem.
Waar worden bloedcellen aangemaakt
De meeste mensen denken niet na over waar bloedcellen vandaan komen, maar het antwoord is verrassend: het beenmerg. Dit zachte weefsel in het binnenste van grote botten, zoals het dijbeen en het borstbeen, is de fabriek van je bloed. Stamcellen in het beenmerg groeien uit tot alle verschillende typen. Rode bloedcellen leven maar ongeveer 120 dagen, waarna ze worden afgebroken in de milt en de lever. Bloedplaatjes leven zelfs maar vijf tot tien dagen. Elke seconde maakt je beenmerg nieuwe cellen aan om de afgestorven exemplaren te vervangen. Bij bepaalde ziekten, zoals leukemie, werkt dit proces niet goed meer. Dan worden er te veel of te weinig cellen aangemaakt, of cellen die niet goed werken.
Wat een bloedtest vertelt over je gezondheid
Een bloedonderzoek geeft artsen veel informatie. Bij een zogenaamd volledig bloedbeeld wordt gekeken naar het aantal rode en witte bloedlichaampjes, de hoeveelheid hemoglobine en het aantal bloedplaatjes. Een te laag aantal rode bloedlichaampjes kan wijzen op bloedarmoede, ook wel anemie genoemd. Te veel witte bloedlichaampjes kan een teken zijn van een infectie of ontsteking. Bij sommige aandoeningen, zoals eosinofiele bloedziekten, neemt een specifiek type leukocyt sterk toe. Dit kan schade veroorzaken aan organen als het hart en de longen. Een bloedtest is dan ook een van de meest gebruikte onderzoeken in de geneeskunde, juist omdat bloed zoveel laat zien over wat er in het lichaam gebeurt.
Veelgestelde vragen over bloedcellen
Hoeveel bloedcellen heeft een mens?
Een volwassen mens heeft gemiddeld zo’n 25 biljoen rode bloedlichaampjes in het bloed. Dat is een getal met dertien nullen. Witte bloedlichaampjes zijn veel minder talrijk: per microliter bloed zijn er gemiddeld 4.000 tot 11.000. Bloedplaatjes zitten er per microliter zo’n 150.000 tot 400.000.
Kan ik zelf invloed hebben op de aanmaak van bloedcellen?
De aanmaak van rode bloedlichaampjes wordt gestimuleerd door het hormoon erytropoëtine, dat de nieren aanmaken. Een gezonde leefstijl met voldoende ijzer, vitamine B12 en foliumzuur helpt het beenmerg goed te werken. Een tekort aan deze stoffen kan leiden tot bloedarmoede.
Wat betekent een verhoogd aantal witte bloedcellen bij een bloedtest?
Een verhoogd aantal witte bloedlichaampjes hoeft niet direct gevaarlijk te zijn. Het kan betekenen dat je lichaam op dat moment vecht tegen een infectie of ontsteking. Bij aanhoudend hoge waarden onderzoekt een arts welk type leukocyt verhoogd is, omdat dit kan helpen bij het vinden van een oorzaak.
Wat is het verschil tussen bloedplaatjes en rode bloedcellen?
Rode bloedlichaampjes vervoeren zuurstof door het lichaam via het eiwit hemoglobine. Bloedplaatjes hebben een heel andere taak: zij zorgen ervoor dat een wond dichtklontert zodat je niet blijft bloeden. Ze zijn kleiner dan rode bloedlichaampjes en hebben geen celkern.
